Maak van seksueel geweld nieuwe 'rode lijn'

Door Mark Demesmaeker op 25 november 2014, over deze onderwerpen: Democratie, Europees Parlement, Gelijke kansen

Het Europees Parlement reikt morgen de prestigieuze Sacharovprijs voor de Mensenrechten uit aan de Congolese gynaecoloog en mensenrechtenactivist Denis Mukwege. Deze arts heeft zich het lot van slachtoffers van groepsverkrachtingen aangetrokken. Hen bijstaan is zijn specialiteit geworden. Hij reist de wereld rond om het gebrek aan internationale aandacht voor seksueel geweld als oorlogswapen aan te klagen. Naar analogie met chemische en biologische wapens voert Mukwege actief campagne om de internationale gemeenschap te overtuigen seksueel geweld als een niet te tolereren 'rode lijn' erkend te krijgen. Europees Parlementslid voor de N-VA, Mark Demesmaeker, kon dokter Mukwege in de Mensenrechtencommissie van het Europees Parlement ontmoeten en was onder de indruk van zijn onderbouwde en scherpe analyses.

Falende democratische republiek

Officieel heerst vrede in het Oosten van de Democratische Republiek Congo (DRC). Maar schijn bedriegt, al meer dan twee decennia wordt de regio geconfronteerd met een aanslepende en zeer complexe humanitaire crisis. Gevoed door etnische wrok en uit op de winsten van diefstal en illegale exploitatie van de natuurlijke bronnen, plegen gewapende groepen ernstige mensenrechtenschendingen. VN-rapporten hebben het over gruwelijke vormen van verkrachting, op grote en systematische schaal. De bendes verminken en traumatiseren duizenden vrouwen en kinderen en ontwrichten bij uitbreiding hele leefgemeenschappen. Verkrachtingen als oorlogswapen om generaties en families te krenken. Dokter Mukwege pleit dan ook, naast chirurgische hulp, voor psychologische ondersteuning voor de hele getroffen gemeenschap.

Zij die durven getuigen, hebben het over een dubbele verkrachting. Na de beul komt de straffeloosheid die diep in de menselijke waardigheid snijdt. Slachtoffers hebben daarbij het gevoel alleen te staan en verwijten de overheid onwil om de straffeloosheid aan te pakken. Meer nog: verschillende daders kregen promotie en bekleden vandaag topfuncties bij politie, veiligheidsdiensten en leger. Met gevaar voor eigen leven - hij is al doelwit van een aanslag geweest - klaagt Mukwege het falende beleid van de Congolese staat aan. Het is voor hem duidelijk dat bestraffing en schuld essentieel zijn voor het slagen van een vredesproces in de regio. Door die onverantwoorde laksheid, zet Congo stappen terug. De laksheid van de regering is ook zichtbaar in de zeer magere vorderingen van het debat rond de grondwetsherziening om stabiliteit in de regio te brengen. Die herziening is een rechtstreeks gevolg van de ondertekening van het kaderakkoord voor vrede, veiligheid en samenwerking, dat in 2012 werd ondertekend door de DCR en 8 van haar buurlanden. Al van bij de ondertekening werd gehamerd op het belang van controle door een internationaal toezichtsorgaan.

Nieuwe 'rode lijn'

Dokter Mukwege beschouwt de Europese Unie als de meest voor de hand liggende partner om de vicieuze cirkel van geweld te doorbreken en schuift vier concrete werkpunten naar voor. Aandacht moet gericht blijven op het verlichten van het lijden van vrouwen. Daarnaast moet er koste wat kost werk gemaakt worden van de hervorming van het gerechtelijk apparaat opdat er een einde komt aan die vernietigende straffeloosheid. Een nieuwe gezondheidssector moet toegang tot zorg en rechtvaardigheid garanderen voor slachtoffers. Als laatste heeft het land een grondige mentaliteitswijziging nodig. Een totaal scheefgetrokken visie op seksualiteit en op de man-vrouw relatie vergoelijken maar al te vaak het gedrag van de dader. De uitbouw van een degelijk onderwijssysteem lijkt hiervoor essentieel.

Een mentaliteitswijzing is volgens Mukwege ook niet enkel weggelegd voor Congo en de Afrikaanse partners. Hij stelt zich luidop de vraag hoe lang het nog duren zal alvorens de internationale gemeenschap seksueel geweld zal beschouwen als onaanvaardbaar oorlogsgeweld. Hij trekt parallellen met andere conflicten. Pas nadat Syrië chemische wapens had gebruikt en zo een onaanvaardbare 'rode lijn' had overschreden, volgden bombardementen door de internationale coalitie. In Irak was het - vermeende - chemische wapenarsenaal het startsein voor een Amerikaanse inval. Dokter Mukwege pleit voor een Internationale Conventie Op Seksueel Geweld Als Oorlogswapen, waardoor gebruik ervan gelijk zou komen te staan met een oorlogsmisdaad. Met de aan hem toegekende Sacharovprijs steunt het Europees halfrond die missie.

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is